Debaty sejmowex909 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie aktualnego stanu prac w zakresie zawierania umów przez Radę Ministrów, o których mowa w art. 25 ust. 5 Konstytucji RP

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 4266 posła na Sejm RP pana Tadeusza J. Zielińskiego w sprawie aktualnego stanu prac w zakresie zawierania przez Radę Ministrów umów, o których mowa w art. 25 ust. 5 Konstytucji RP, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów przedkładam poniższe wyjaśnienia.    Wnioski w sprawie regulacji stosunków z państwem w drodze odrębnej ustawy złożyły następujące kościoły i inne związki wyznaniowe:    - Kościół Zborów Chrystusowych,    - Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej,    - Kościół Wiary Ewangelicznej,    - Kościół Ewangelicznych Chrześcijan,    - Kościół Wolnych Chrześcijan,    - Nowoapostolski Kościół w Polsce,    - Stowarzyszenie Braci Muzułmańskich.    W myśl art. 25 ust. 5 konstytucji stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami. Przepis ten stanowi istotne novum dotyczące trybu i formy regulacji stosunków państwowo-kościelnych i wymaga nowego, niestosowanego dotąd podejścia do wniosków kościołów o wydanie odrębnej ustawy o stosunkach z państwem.    Z zamówionych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ekspertyz prawnych profesorów uniwersyteckich wynika, że przepis art. 25 ust. 5 Konstytucji RP nie daje podstaw do wysunięcia tezy, że zawarcie umowy między władzami danego kościoła a Radą Ministrów jest dla rządu obligatoryjne. Konstytucja RP, ani inny akt prawny, nie precyzuje również żadnych wymogów, od których uzależniona jest zgoda Rady Ministrów na jej zawarcie. Art. 40 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (DzU nr 26, poz. 319) stanowi, że stosunki państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi, działającymi na podstawie wpisu do rejestru, mogą (a więc nie muszą) być regulowane w drodze odrębnej ustawy.    Obowiązujące przepisy przewidują następujące formy i podstawy regulacji statusu prawnego poszczególnych kościołów i innych związków wyznaniowych:    - umowa międzynarodowa (w przypadku Kościoła Katolickiego),    - ustawa o stosunku państwa do danego kościoła lub innego związku wyznaniowego (dotyczy 15 dużych ˝historycznych˝ kościołów),    - ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (dotyczy 150 kościołów i innych związków wyznaniowych wpisanych do rejestru).    Fakt, że 15 kościołów działa na podstawie indywidualnego aktu prawnego, zaś kościoły wpisane do rejestru - na podstawie ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, nie stanowi naruszenia zasady równouprawnienia kościołów. Ustawodawstwo przewiduje bowiem zróżnicowanie form regulacji ich statusu prawnego. Art. 9 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania stwierdza: ˝Gwarancjami wolności sumienia i wyznania w stosunkach państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są: (...) równouprawnienie wszystkich kościołów i innych związków wyznaniowych, bez względu na formę uregulowania ich sytuacji prawnej˝.    Konstytucja daje kościołom wpisanym do rejestru prawo do ubiegania się o odrębną ustawę. Jednak rząd - kierując się odpowiedzialnością za autorytet i powagę państwa - musi mieć na uwadze, iż bezwarunkowe przyjęcie umowy z jednym kościołem stanowiłoby precedens w nowym konstytucyjnym porządku prawnym, polegający na otwarciu drogi do odrębnej ustawy dla pozostałych kościołów i innych związków wyznaniowych działających na podstawie ustawy o gwarancji wolności sumienia i wyznania. W efekcie prowadziłoby to do likwidacji rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych.    Problematyka warunków, pod jakimi rząd oceniałby i ewentualnie przyjmował wnioski kościołów o odrębną ustawę, dotyczy istotnych kwestii o charakterze polityczno-ustrojowym i wykracza poza dziedzinę bieżącej polityki rządu.    Zagadnienie art. 25 ust. 5 Konstytucji RP zostało podjęte przez sejmową podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego oraz o zmianie niektórych ustaw. Zmiany ustaw kościelnych dokonuje się bowiem również w trybie uchwalania nowych ustaw. Dalszy tok prac podkomisji został uzależniony od stanowiska marszałka Sejmu w kwestii wykładni art. 25 ust. 5 konstytucji.    Aktywna postawa - o której pisze pan poseł - administracji rządowej w omawianej materii wymaga bowiem określonych ustaleń interpretacyjnych, do których właściwe są również organy władzy ustawodawczej.    Treść tej wykładni ma również decydujące znaczenie dla merytorycznych rozwiązań wspomnianego wyżej projektu rządowego przygotowywanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.    Rozpatrując problem minister spraw wewnętrznych i administracji, po przeprowadzeniu konsultacji z ministrami sprawiedliwości, kultury i dziedzictwa narodowego oraz sekretarzem Rady Ministrów, przyjął, iż zagadnienie praktycznej realizacji dyspozycji art. 25 ust. 5 Konstytucji RP wymaga doprecyzowania w formie uregulowania ustawowego. Wobec braku w obowiązującym ustawodawstwie kryteriów oceny omawianych wniosków kościołów, każdemu przyjętemu przez rząd stanowisku wobec nich można byłoby zarzucić dowolność.    Uregulowanie ustawowe zapewni stabilność i przejrzystość stanowiska rządu wobec wniosków kościołów i innych związków wyznaniowych o regulację ich statusu prawnego w drodze ustawy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoczęło prace nad nowelizacją ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, która określi przesłanki merytoryczne i tryb postępowania związany z negocjowaniem i zawieraniem umów pomiędzy rządem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w sprawie ich stosunków z państwem.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 28 lipca 2000 r.